Phiên bản tiếng Việt ở phía dưới bài viết.
A few weddings I still think about, and the things that have stayed with me.
Una is sitting in the wedding car. Her family lean towards the window, smiling and crying at once. I photographed them at Smin and Una’s wedding in Taichung in 2017. The picture became my first Fearless Award.
I remember how much that meant to me. After years of looking at other photographers’ work, something I had seen and felt had found its way into that company.
When I look at it now, I stay with the family at the window. The award belongs to a particular moment in my career. The photograph belongs to their lives, and I wonder how its meaning has changed for them since that day.
Going back through these weddings, I realise how often that happens. I remember the travelling, the light, how hard I worked for a frame. Then a familiar gesture catches my attention, and I find myself looking at the people again.
Smin + Una · Taichung, 2017. My first Fearless Award.
Three in the morning, and still going
In 2018, I went to Europe for three weddings in Spain, followed by a three-day Indian wedding in Croatia. I came home exhausted, with four very different experiences of people celebrating together.
Lukas and Marina’s wedding in Zamora was my first traditional Spanish wedding. I remember the warmth, the emotion, and the way the party kept finding another beginning. Marina tossed her bouquet at three in the morning.
I was tired by then, but still curious. I had never been inside a wedding quite like it, and I wanted to see what would happen next.
Marina’s bouquet toss · Zamora, 3 a.m.
At Marcus and Ana’s wedding in Ponferrada, what happened next was a proposal. A guest got down on one knee, and another couple’s story opened in the middle of the celebration.
Looking back, I remember how the feeling spread through the gathering. There was always someone just outside the centre of things, experiencing a moment of their own. I began to look more widely.
An unexpected proposal · Ponferrada.
The embrace afterwards.
Happiness moving through the gathering.
By the time I reached Wolf and Aisley in Málaga, the travelling and lack of sleep were catching up with me. They had been together for more than ten years and had two children. Their wedding felt rooted in a family life that was already there.
I remember their closeness. Being a father myself has changed how I return to those photographs. I think about the children growing up with this record of their parents’ wedding, and of themselves, so small, inside it.
Their daughter in his arms · Málaga.
An embrace in Málaga.
Sachin and Sabina’s wedding in Dubrovnik was the last stop. Three days and nights of ceremonies, music, colour and movement. My attention hardly had time to rest.
And then everyone was in the pool. There are photographs from that party that still make me laugh.
I remember coming home from those four weddings with my sense of what a wedding could be stretched a little wider. I had more to learn than I had imagined.
Still in his socks · Dubrovnik.
Everyone on the dance floor.
Tradition in full colour.
What we carried home
Hang Tien with Công and Thảo brought a different kind of exhaustion: three days, two nights, 38 kilometres through the forest and across rivers. More than 53,000 steps, carrying cameras.
Sometimes we arrived after the light I had hoped for had gone. We looked again and found another way. I remember the effort of making the portraits, but also the headlamps, the wet clothes and the laughter along the way.
The photographs bring the journey back as a whole. I am glad we have the pictures we worked towards, and the ones that came from simply being there together.
A portrait inside Hang Tien.
The laughter between the portraits.
Công + Thảo, on the trail.
At Adam and Celeste’s wedding in Cambodia, the old temple towers were lit for the reception. It was a setting I could hardly stop looking at.
Yet when I go through the photographs, I spend just as long with the preparations and the friends gathered on the lawn. The place was extraordinary. The ease and affection between people felt familiar.
Amiee and David’s wedding in Chiang Mai comes back to me in quieter moments as well as the party. I remember being drawn close, then stepping back to take in the gathering.
Photographing different traditions has taught me to prepare carefully, and to leave room for what I cannot prepare for. Over time, I have become more interested in the small differences that make a familiar ceremony belong to a particular family.
The gathering · Chiang Mai.
A small gesture.
Held close.
And then, the party.
The people along the way
With Tano and Phụng, I spent fifteen days travelling through Iceland, England, France and Italy. A prewedding session became part of a journey we shared.
There was time to get to know each other away from the camera. Gradually, I learned when to suggest something and when to let things happen. The photographs grew out of that familiarity.
The places were beautiful. What stays with me now is the feeling of having been there together, and how much easier it became to photograph people I had come to know.
Tano + Phụng · Paris. Fifteen days, four countries, one shared journey.
Tano + Phụng · Together in the Icelandic landscape.
The house that held twenty-five years
Then there was Minh and Hạnh’s wedding in Gia Lai, at the house where Hạnh had grown up for more than twenty-five years. After the wedding, it would be torn down and replaced with a new one.
I knew that while I was photographing the day. The rooms, the walls and the familiar corners were about to become memories. Her family were gathered in the home that had held her childhood, for one last wedding there.
It made me look differently. I wanted the house to remain present in the photographs, with the people and the life inside it.
A new house could be bigger, brighter, more comfortable. It could give the family a better place to live. But those twenty-five years could not be rebuilt.
Of all the places this work has taken me, I return to that home often in my mind. So much of what mattered was already there, in things that would have been easy to overlook.
Minh + Hạnh · A wedding at home in Gia Lai.
Minh + Hạnh · The home, and the people who gave it meaning.
As a husband and a father, I find myself recognising more of those things in my own life. Children grow. The way they fit in our arms changes. Rooms that once seemed permanent become places we remember.
I did not understand all of this when I began photographing weddings. I am still learning what to notice.
Two embraces · Ponferrada.
I cannot know which of these photographs will matter most to the families in them, or what they will find when they return to them years from now. I am glad the pictures are there for them to look again.
When I think of Hạnh’s old home, or Una’s family at the car window, I still want to pick up a camera. To be there, to look a little longer, and perhaps to notice something before it passes.
Khoi Le
Có những điều mãi sau này mới biết trân quý đến nhường nào.
PHIÊN BẢN TIẾNG VIỆT
Lâu lâu mình lại mở những bộ ảnh cũ ra xem. Có những đám cưới đã chụp nhiều năm, nhìn hình vẫn nhớ rõ hôm đó vui thế nào, mình đã chụp trong hoàn cảnh nào. Nhưng cũng có những tấm trước đây chỉ lướt qua, giờ lại ngồi xem rất lâu.
Tấm hình trong đám cưới Smin và Una ở Đài Trung mang về cho mình giải Fearless đầu tiên vào năm 2017. Hồi đó vui lắm. Một tấm hình của mình được công nhận ở một nơi mà trước giờ mình vẫn vào xem và học từ những người chụp rất giỏi.
Bây giờ nhìn lại, mình để ý nhiều hơn đến những người bên cửa xe. Nụ cười lẫn nước mắt, cách cả nhà ghé sát vào Una trước lúc cô dâu rời đi. Mình không biết sau từng ấy năm, gia đình họ xem tấm hình này sẽ cảm thấy thế nào. Chỉ biết là với mình, càng làm nghề lâu, càng có những bức ảnh khiến mình nghĩ nhiều hơn về những người trong đó.
Smin + Una · Đài Trung, 2017. Giải Fearless đầu tiên của mình.
Một chuyến đi, bốn đám cưới
Năm 2018, mình qua châu Âu chụp ba đám cưới ở Tây Ban Nha, rồi sang Croatia chụp thêm một đám cưới Ấn Độ trong ba ngày. Chuyến đó đi nhiều, thiếu ngủ nhiều, nhưng đến giờ vẫn là một trong những chuyến mình nhớ nhất.
Đám cưới Lukas và Marina ở Zamora là lần đầu mình được chụp một đám cưới Tây Ban Nha truyền thống. Mọi người nồng hậu, nhiều cảm xúc, tiệc cứ kéo dài mãi. Tới ba giờ sáng cô dâu mới tung hoa mà ai cũng còn hào hứng.
Mình lúc đó mệt rồi, nhưng vẫn chưa muốn cất máy. Lần đầu được ở trong một đám cưới như vậy, thấy gì cũng thích, cứ muốn ở lại xem mọi người còn vui tới đâu.
Marina tung hoa · Zamora, ba giờ sáng.
Qua đám cưới Marcus và Ana ở Ponferrada, mình lại gặp một chuyện không có trong lịch trình: một vị khách cầu hôn người yêu ngay giữa tiệc. Cô dâu chú rể vui cùng, rồi mọi người ôm nhau, người cười, người khóc.
Mình thích những lúc như vậy. Đám cưới đang kể câu chuyện của hai người, rồi tự nhiên mở ra thêm bao nhiêu câu chuyện khác. Chỉ cần chịu nhìn sang những người xung quanh, lúc nào cũng có điều đáng để chụp.
Một lời cầu hôn bất ngờ · Ponferrada.
Cái ôm sau lời cầu hôn.
Niềm vui lan sang những người bên cạnh.
Đến Málaga, mình gặp Wolf và Aisley. Hai người đã bên nhau hơn mười năm, có hai con rồi mới làm đám cưới. Ở cùng họ, mình cảm nhận được sự gần gũi của một gia đình đã sống với nhau qua rất nhiều ngày tháng.
Mình hay nghĩ đến lúc hai đứa nhỏ lớn lên và xem lại bộ ảnh này. Ba mẹ làm đám cưới khi mình còn bé xíu, mình cũng có mặt, cũng được bế, được ôm trong ngày hôm đó. Có con rồi, mình hiểu vì sao những tấm hình như vậy lại quý.
Con trai bé bỏng trong vòng tay ba · Málaga.
Một cái nhìn trìu mến của ba dành cho con gái khi trao tay cô cho vị hôn phu của mình · Málaga.
Chặng cuối là đám cưới Sachin và Sabina ở Dubrovnik. Ba ngày đêm, hết nghi lễ này tới cuộc vui khác, lúc nào cũng có chuyện để chụp. Đến đoạn cả nhóm kéo nhau xuống hồ bơi thì đúng là vui hết cỡ. Có những tấm đến giờ xem lại mình vẫn mắc cười.
Bốn đám cưới trong cùng một chuyến đi mà không đám nào giống đám nào. Mình mang về rất nhiều hình, nhưng cũng mang về cảm giác là còn quá nhiều thứ mình chưa biết về công việc đang làm. Đi chụp nhiều năm rồi mà vẫn thấy háo hức như vậy, mình nghĩ cũng may.
Một màn after party ướt át · Dubrovnik.
Điệu nhảy sôi động của Ấn Độ · Dubrovnik
Màu sắc và những nghi lễ ở Dubrovnik.
Có ảnh để nhớ cả một chuyến đi
Nhắc tới những chuyến đi đáng nhớ thì phải kể đến Hang Tiên cùng Công và Thảo. Ba ngày hai đêm, 38 km đường rừng, hơn 53.000 bước chân, trèo đèo lội suối với đồ nghề trên lưng. Đọc mấy con số thì gọn, đi mới thấy cực.
Có lúc tới nơi thì ánh sáng mình mong đã hết, phải tìm cách khác để chụp. Có những tấm phải làm rất kỹ mới được, nhưng xen giữa là bao nhiêu lúc cả nhóm cười đùa, quần áo ướt nhẹp mà vẫn vui.
Sau chuyến đi, mình quý cả những tấm đã bỏ nhiều công sức để chụp lẫn những tấm rất tự nhiên trên đường. Xem hết bộ ảnh mới nhớ lại được chuyến đó đã như thế nào, hai bạn đã cùng nhau đi qua những gì.
Công + Thảo · Một bức chân dung trong Hang Tiên.
Điệu nhảy kỷ niệm 1 năm quen nhau giữa rừng.
Công + Thảo trên đường đi.
Còn đám cưới Adam và Celeste ở Campuchia thì có một khung cảnh quá đẹp: tiệc cưới giữa những ngôi đền cổ được thắp sáng trong đêm. Người chụp hình mà được tới những nơi như vậy thì rất thích.
Nhưng khi lật lại cả bộ, mình cũng thích những lúc cô dâu chuẩn bị với bạn bè, hay cả nhóm vui với nhau trên bãi cỏ. Một đám cưới có bao nhiêu chuyện để nhớ. Những nơi đẹp giúp mình có những bức hình đặc biệt, còn những người ở đó khiến mình nhớ về ngày hôm ấy.
Nâng ly trước những ngọn tháp cổ · Campuchia.
Một nụ cười lúc chuẩn bị.
Bạn bè bên nhau trên bãi cỏ.
Ở đám cưới Amiee và David tại Chiang Mai, mình thích cả những lúc rất yên lẫn lúc mọi người đã vui hết mình. Hai cảm giác ấy cùng có trong một ngày, xem cạnh nhau mới thấy hết không khí của đám cưới.
Chụp một nghi lễ chưa quen, mình luôn tìm hiểu trước để biết điều gì sắp diễn ra. Nhưng đến lúc chụp thì vẫn phải để ý từng người. Cùng một nghi lễ, cách một gia đình ở bên nhau vẫn có những điều rất riêng, phải ở đó và chịu quan sát mới thấy.
Amiee + David · Lễ cưới tại Chiang Mai.
Một chút bối rối của cô dâu thể hiện qua một cử chỉ vô thức bấu chặt vào tay mẹ.
Một bức ảnh chân dung gia đình hoàn toàn không có sự can thiệp hay sắp đặt.
Những khoảnh khắc cháy hết mình sau đám cưới.
Chụp những người mình đã hiểu hơn
Có những bộ ảnh mà sự gần gũi đến từ khoảng thời gian ở cùng nhau trước đó. Với Tano và Phụng, mình có tới mười lăm ngày đi qua Iceland, Anh, Pháp và Ý. Vừa chụp prewedding, vừa đi du lịch cùng hai bạn.
Ở với nhau từng ấy ngày thì cũng bớt cảm giác người chụp với khách hàng. Mình hiểu hai bạn hơn, hai bạn cũng quen với mình hơn. Lúc chụp, biết khi nào nên gợi ý, khi nào cứ để hai bạn tự nhiên.
Cảnh đẹp thì nhiều lắm, nhưng giờ xem lại, mình nhớ cả chuyến đi và cảm giác được đi cùng những người đã trở nên thân quen. Mình nghĩ sự thoải mái đó nhìn thấy được trong hình.
Tano + Phụng · Mười lăm ngày, bốn đất nước, một hành trình cùng nhau.
Tano + Phụng · Paris.
Căn nhà sẽ không còn sau đám cưới
Vậy mà có một đám cưới ở Gia Lai, điều mình nhớ nhất lại là một căn nhà rất bình thường. Đó là đám cưới Minh và Hạnh. Hạnh đã sống ở đây hơn hai mươi lăm năm. Ngay sau đám cưới, gia đình sẽ dỡ căn nhà cũ để xây lại khang trang hơn.
Biết chuyện đó rồi, mình nhìn căn nhà khác hẳn. Những bức vách, cái gương, chỗ cô dâu ngồi trang điểm, những góc người nhà đứng nói chuyện với nhau... Tất cả vẫn đang được sử dụng như mọi ngày, nhưng chỉ ít lâu nữa sẽ không còn như thế.
Mình muốn Hạnh có thể nhìn lại và nhớ rõ ngày mình lấy chồng trong căn nhà đã gắn với tuổi thơ mình. Nhớ mọi người hôm đó đã vui ra sao, ai ngồi ở đâu, căn phòng cũ trông thế nào. Những thứ ở lâu quá thành quen, nhiều khi mình chẳng nghĩ cần phải chụp lại.
Xây nhà mới là chuyện vui. Nhưng những năm tháng đã sống trong căn nhà cũ thì chỉ có thể giữ lại bằng ký ức, bằng những câu chuyện và những tấm hình.
Mình đã chụp ở nhiều nơi đẹp hơn, điều kiện tốt hơn. Nhưng mỗi lần nghĩ về giá trị của ảnh cưới, mình vẫn nhớ bộ này. Có những thứ lúc còn ở trước mặt thì thấy bình thường lắm. Đến khi không còn nữa, mới biết mình muốn nhớ nhiều đến thế nào.
Minh + Hạnh · Ngày cưới trong căn nhà ở Gia Lai.
Căn nhà và những người đã làm nên ký ức.
Có gia đình, có con, mình càng thấy rõ điều đó. Những thay đổi diễn ra mỗi ngày, nhỏ tới mức sống trong đó khó nhận ra. Lâu lâu xem lại một tấm hình cũ mới giật mình: con đã từng bé như vậy, mọi người đã từng ở cạnh nhau như vậy.
Có lẽ vì thế mà bây giờ đi chụp, mình dành nhiều sự quan tâm hơn cho những điều rất bình thường trong một gia đình. Mình biết có ngày họ sẽ muốn nhìn lại.
Một khoảnh khắc rất riêng của Hạnh và mẹ sau khi làm lễ.
Hơn mười năm chụp cưới, mình vui vì đã có mặt trong những ngày quan trọng của nhiều gia đình, và để lại được một ít hình ảnh cho họ. Mỗi người rồi sẽ có một cách nhìn, một lý do để quý những tấm hình ấy.
Còn với mình, mở lại những bộ ảnh này vẫn thấy thích công việc đang làm. Vẫn muốn đi chụp, muốn hiểu thêm về những người mình gặp, và chụp được những điều mà nhiều năm sau họ sẽ mừng vì mình đã để ý.
Khôi Lê
